26.11.2015

Um hvað snýst deilan í ÍSAL?

Eftir tuttugu og átta fundi hjá Ríkissáttasemjara vegna kröfu starfsmanna í ÍSAL um að fá sömu launahækkanir og hafa verið á almennum vinnumarkaði, liggur ljóst fyrir að fyrirtækið ætlar ekki að semja, nema þvinga fram umtalsverðar breytingar í þá átt, að koma sem flestum fastráðnum starfsmönnum út og fá verktaka í störfin. Þessi svokallaða hagræðing virkar bara í eina átt. Að finna fólk í störfin á lægri launum, aðallega útlendinga sem ekki eru skráðir hér á landi, eins og var gert hjá ÍSAL á þessu ári og þekkist víða í atvinnulífinu í dag. Þessa hugmyndafræði afhjúpaði fulltrúi fyrirtækisins í fréttaskýringu í Morgunblaðinu nýlega.

Um hvað snýst deilan í ÍSAL í raun?

Hún snýst um alþjóðavæðingu auðhringa sem beita öllum ráðum til að sjúga eins og þeir geta út úr þeim  hagkerfum sem þeir starfa í, með því að greiða lág laun, helst enga skatta né aðrar skyldur.
Við sem samfélag verðum að átta okkur á því að deilan snýst ekki um þessi störf sem þeir vilja í verktöku. Það skilar fyrirtækinu engu í þeirri miklu veltu og litla launakostaði sem þetta fyrirtæki hefur. Enda hefur komið fram í fréttum undanfarið að fyrirtækið er að stórum hluta rekið af utanaðkomandi verktökum, í hinum ýmsu verkefnum.
Við höfum látið þessi fyrirtæki hafa orku á hagkvæmu verði til að fá þau hingað. Þau hafa óhindraða möguleika á að lána sjálfum sér á okurvöxtum og komast þannig hjá að greiða eðlilega skatta af hagnaði. Þau stjórna öllum verðum erlendis, þar sem þau selja sjálfum sér hráefnið til framleiðslunnar. Ef láta á eftir þeim að fá vinnuna gefins líka, þá er lítið fyrir okkur að hafa, sem samfélag, af veru þeirra hér. Það verður að stoppa þetta í fæðingu. Hin stóriðjufyrirtækin munu fara sömu leið til að skera niður launakostnað, um leið og þau fá færi til. Eflaust með sömu hótunina að vopni. Hótunina um að ef þau fái ekki sitt fram, muni þau loka, fara.

Alþjóðastofnanir vara okkur við

Rio Tinto er alþjóðlegur auðhringur sem á sér viðbjóðslega sögu um allan heim. Þar sem mannslíf hafa litlu skipt í leit þeirra að auknum hagnaði. Þennan veruleika fáum við nú í andlitið. Við sem samfélag eigum að rísa upp og stoppa þessa aðför að okkur.
Að Samtök atvinnulífsins skuli vera farin að ganga erinda auðhringa til að skaða íslenskt samfélag mun verða þeim samtökum til ævarandi skammar.
Alþjóðastofnanir hafa varað við þessari þróun og við eigum að hlusta á þær aðvaranir og spyrna við fæti. Það sem þeir vara við er að alþjóðaauðhringir, eins og Rio Tinto, soga ómælt fé út úr samfélögum eins og okkar. Það verður alltaf minna eftir af kökunni fyrir okkur til að reka það samfélag sem við viljum hafa, svo sem góða heilbrigðisþjónustu og menntakerfi.
Alþjóðastofnanir vara við að sú mikla misskipting sem hefur fengið að magnast í alltof mörgum samfélögum, er að ganga frá þeim efnahagslega. Skilaboðin frá þessum stofnunum eru; takið á þessu, aukið jöfnuð og greiðið góð laun. Þá mun hagvöxtur aukast.

Tökum slaginn

Ég skora á þingmenn á hinu háttvirta Alþingi að opna augun og styðja kröfu starfsmanna ÍSAL að fá sömu launahækkanir og aðrir launamenn hafa fengið í undangengnum kjarasamningum, á almenna vinnumarkaðnum. Tökum slaginn við auðhringinn og látum hann finna fyrir að við ætlum ekki að láta vaða yfir okkur. Við hljótum að þurfa að spyrja okkur að því hvort við höfum einhvern hag af fyrirtækjum sem þessum. Við hljótum að geta fengið heilbrigð fyrirtæki til að koma og nýta þá orku sem höfum að bjóða, þannig að báðir aðilar hafi hag af.
Það er óþolandi að Landsvirkjun, fyrirtæki í okkar eigu, skuli neita að veita upplýsingar um forsenduákvæði raforkusamningsins við ÍSAL. Slíkt getur ekki verið brot á trúnaði.
Ef fyrirtækið þarf að spara í launakostnaði, ætti það að losa sig við eitthvað af þeim óhæfu stjórnendum, sem hafa borið ábyrgð á mörgum af þeim röngu ákvörðunum sem hafa verið teknar í rekstri fyrirtækisins, á undanförnum árum og komið því í þá stöðu, sem það er í dag.

Að mínu áliti hefur framkoma þeirra í garð starfsmanna, undanfarna mánuði, sýnt að þeirra dómgreind og hæfni dugar ekki til að stjórna fólki og reka fyrirtæki. Sá gengdarlausi heilaþvottur sem hefur verið keyrður af hálfu stjórnenda í þessari deilu er einsdæmi í sögu stéttarbaráttu á Íslandi og sýnir að auðhringurinn ætlar með öllum ráðum að ná sínu fram. Ég finn til með stjórnendum fyrirtækisins að leggja sig svona lágt. En hvað er ekki falt ef greiðslan er nógu há fyrir skítverkin? Nokkrir stjórnendur hafa þó fengið nóg og þrír framkvæmdastjórar hafa sagt upp störfum.
Ef fyrirtækið er að spila þann ljóta leik að nota starfsfólk sitt, sem margt hefur unnið þar í áratugi, til að fá hagkvæmari raforkusamning þá sýnir það skítlegt eðli eigendanna.
Ef þeir ætla að loka, þá ættu stjórnendurnir að hafa kjark að gera það á réttum forsendum.
Verði það niðurstaðan er það mikið áhyggjuefni og afkoma margra er í húfi. Ég er ekki að gera lítið úr því. Það er heldur ekki spennandi kostur fyrir starfsmenn að fara í láglaunavinnu, á launum sem ekki duga fyrir framfærslu. Alþjóðlegir auðhringir skeyta hvorki um mannslíf, einstaklinga, fjölskyldur, samfélög eða annað til að hámarka gróða sinn.

Félagskveðja,
Guðmundur Ragnarsson, formaður VM.